Arteta thay đổi văn hóa Arsenal, biến Pháo thủ thành nhà vô địch

Chúng tôi phân tích những điều chỉnh mang tính tâm lý do HLV trưởng áp dụng khi Gunners lên ngôi vô địch Premier League

Biên tập viên bóng đá Sam Cunningham phân tích quá trình tái thiết toàn diện của Mikel Arteta và cách ông đưa Arsenal đến vinh quang tại Premier League lần đầu tiên kể từ năm 2004.

Năm ngày trước khi được bổ nhiệm làm HLV Arsenal, Mikel Arteta ngồi ở khu kỹ thuật đối phương tại sân Emirates cùng Manchester City, không thể tin vào những gì ông đang chứng kiến.

Arteta, từng khoác áo Arsenal từ 2011 đến 2016 và hai lần nâng cúp FA khi làm đội trưởng, đã trải qua giai đoạn biến động cuối thời Wenger, nhưng lần này mọi thứ khác hẳn.

Arsenal đã bị dẫn trước ba bàn ngay trước giờ nghỉ, và trận đấu kết thúc trong lặng lẽ trước hàng nghìn ghế trống.

Arteta, trợ lý của Pep Guardiola — HLV mà ông sẽ mất nửa thập kỷ tiếp theo để lật đổ, đã choáng váng trước mức độ sa sút của CLB cũ.

Khi được trao cơ hội vực dậy Arsenal, việc kết nối trở lại với người hâm mộ trở thành ưu tiên hàng đầu.

Đó là một quá trình liên tục, đôi khi đầy gian nan, nhưng kết quả thì không thể nhầm lẫn trong những tuần gần đây.

Người hâm mộ đứng hai bên đường chào đón xe bus đưa đội bóng vào sân Emirates, rồi tạo ra một trong những bầu không khí hùng vĩ nhất khi Arsenal lần đầu tiên vào chung kết UEFA Champions League sau 20 năm, và ở những thời điểm then chốt trên hành trình chấm dứt 22 năm chờ đợi danh hiệu Premier League.

Chú trọng đến từng chi tiết nhỏ là một trong những nét tiêu biểu của Arteta. Ông yêu cầu dỡ tấm che đường hầm tại Emirates để cả hai đội có thể nghe thấy tiếng ồn khán đài trước giờ bóng lăn — truyền cảm hứng cho học trò và gây áp lực lên đối phương.

Ông cũng chọn bài hát North London Forever làm nhạc hiệu trận đấu của CLB, một ca khúc giờ đã gắn liền với sự trỗi dậy của Arsenal.

Sự tỉ mỉ của Arteta trải dài ở mọi ngóc ngách của CLB.

Những thông điệp truyền cảm hứng phủ kín tường tại cơ sở huấn luyện London Colney. Bên cạnh dòng chữ “Together we make history” trên bức tường ốp gỗ, Arteta cho gắn một hình silhouete đen của chiếc cúp Premier League — chỉ bật đèn chiếu vào nó sau khi vô địch. Các tân binh đều được chỉ cho xem hình silhouete này và giải thích rõ lý do nó ở đó.

Trong bảy năm dẫn dắt Arsenal, ông đã trở thành bậc thầy về truyền lửa, xây dựng một văn hóa thi đấu đỉnh cao.

Tháng 5/2023, Arteta đưa một chú chó Labrador màu sô-cô-la xuống sân tập, và giao cho một thành viên ban huấn luyện làm người chăm sóc chính. “Nó tên là Win, tất cả chúng ta đều yêu chiến thắng và Win cần thật nhiều yêu thương,” Arteta nói với trang chủ CLB lúc đó.

“Yêu Win, đó chính là thông điệp tôi muốn gửi gắm.”

Các cầu thủ đều mê Win và luân phiên nhau dắt nó đi dạo.

Cùng thời điểm đó, ông cho trồng một cây ô liu 150 năm tuổi trong khuôn viên. “Chúng ta phải chăm sóc bộ rễ đó mỗi ngày, đảm bảo nó không bị đầu độc, không bị tổn thương và luôn trong điều kiện tốt nhất,” ông nói.

Arteta suy nghĩ rất cẩn trọng về thông điệp cần truyền tải, tùy chỉnh các buổi tập theo từng thời điểm.

Trong một buổi tập, ông chiếu một video TikTok lên màn hình lớn trong khi cầu thủ tập luyện ngay bên dưới. Ở buổi khác, họ ngồi thành vòng tròn giữ thăng bằng những cây bút giữa các ngón tay trong lúc di chuyển cùng bóng để rèn sự tập trung.

Ông rất hài lòng khi thấy các cầu thủ chủ động đề xuất và tự nghĩ ra ý tưởng của riêng mình.

Năng lượng là chủ đề xuyên suốt trong series tài liệu All or Nothing của Amazon, khi máy quay được phép ghi lại hậu trường mùa giải 2021/22.

Sau khi thua ba trong năm trận đầu tiên, trước trận derby Bắc London, trên một bảng flip-chart Arteta vẽ một trái tim hoạt hình mang nhãn “passion” và một bộ não, với chữ “clarity” viết bên trên, đang nắm tay nhau, cùng một cổ động viên Arsenal cầm cờ ở phía sau.

“Các anh em, chúng ta phải thi đấu bằng trái tim lớn,” ông nói với toàn đội. “Đồng thời, chúng ta phải thi đấu bằng cái đầu lạnh — và hai yếu tố này phải phối hợp với nhau.” Arsenal đã dẫn trước 3-0 chỉ sau 34 phút và thắng dễ dàng.

Trước một số trận khác, ông mời Stuart MacFarlane, nhiếp ảnh gia của CLB đã 30 năm, đến phát biểu đầy truyền cảm hứng, và ông từng kể cho cầu thủ về ca phẫu thuật tim mình trải qua khi còn nhỏ.

Trong một dịp khác, Arteta muốn tiếp thêm sức mạnh cho các học trò trước trận làm khách quan trọng tại Liverpool bằng cách mở lớn quốc ca “You’ll Never Walk Alone” của The Reds qua hệ thống loa ở sân tập.

Ở một tình huống khác trong phòng thay đồ, Arteta gắn một bóng đèn khổng lồ vào ổ điện để minh họa về năng lượng và sự kết nối. “Một bóng đèn đơn lẻ chẳng là gì cả, tôi muốn nhìn thấy một đội bóng gắn kết với nhau và tỏa sáng,” ông nói.

Arteta tìm kiếm ba phẩm chất ở mỗi cầu thủ hay thành viên ban huấn luyện mới: niềm đam mê, sự tôn trọng, và thứ ông gọi là “chúng ta” — cam kết vì tập thể.

Ông tin mình đã tìm thấy điều đó ở đội ngũ của mình, và mảnh ghép cuối cùng trong ê-kip giúp ông vô địch đến từ mối quan hệ hình thành 26 năm trước.

Trong thời gian khoác áo Paris Saint-Germain dưới dạng cho mượn dài một mùa giải khi mới 18 tuổi, Arteta gắn bó mật thiết với Gabriel Heinze (bên trái, ảnh dưới), người thay Carlos Cuesta làm trợ lý cho ông hè năm ngoái.

Heinze “như anh em” với Arteta, cựu đồng đội Didier Domi nhớ lại.

Heinze đã xây dựng nên hàng phòng ngự kỷ luật và pressing quyết liệt — vốn đã lọt lưới ít nhất và giữ sạch lưới nhiều nhất giải đấu mùa này.

Những pha bóng cố định cũng là một lợi thế không thể bỏ qua. Nicolas Jover, HLV bóng cố định đã biến Arsenal thành những người phá kỷ lục, có mối quan hệ lâu năm với Arteta trước khi gia nhập Arsenal hè 2021.

Tại Man City, Arteta là người tiến cử Jover cho Guardiola, và sau khi gia nhập với vai trò trợ lý chuyên trách bóng cố định từ tháng 7/2019, ông là nhân vật then chốt trong danh hiệu vô địch 2020/21 trước khi hội ngộ Arteta hai tháng sau đó.

Jover trước đó từng làm việc sát cánh cùng HLV thủ môn Inaki Cana tại Brentford. Cana là một trong những chữ ký đầu tiên của Arteta, đến chỉ bốn ngày sau khi ông nhận chức HLV trưởng.

HLV người Tây Ban Nha từng huấn luyện David Raya tại Brentford và đóng vai trò then chốt giúp Raya — người gia nhập từ The Bees vào tháng 7/2024 — trở thành cỗ máy giành Găng tay Vàng, được trao giải thưởng lần thứ ba liên tiếp vào tối thứ Hai.

Trợ lý HLV Albert Stuivenberg cũng là một phần của dự án ngay từ ngày đầu tiên.

Chỉ một cầu thủ còn lại trong đội hình xuất quân ở trận đầu tiên Arteta dẫn dắt. Điều này cho thấy những gì Arteta đã làm sau đó, và cầu thủ đó chính là viên ngọc học viện, Bukayo Saka.

Trong ngày Giáng Sinh mưa dầm trên bờ biển phía Nam, Saka 18 tuổi đá hậu vệ trái trong trận hòa 1-1 với AFC Bournemouth.

Arsenal để thủng lưới trước và Pierre-Emerick Aubameyang gỡ hòa, nhưng chân người Gabon là một trong nhóm cầu thủ trụ cột — cùng Mesut Ozil và David Luiz — được cho ra đi để tạo chỗ cho những tài năng trẻ.

Cùng với Saka, Emile Smith Rowe là ca bứt phá sớm, tiếp theo là Ethan Nwaneri và Myles Lewis-Skelly. Người mới nhất là Max Dowman, trở thành vua phá lưới Premier League trẻ nhất khi ghi bàn vào lưới Everton hồi tháng Ba.

Những người gần gũi với Arteta mô tả một “sự quyết tâm phi thường” — thứ không thể thiếu để đưa ra những quyết định khó khăn.

Aaron Ramsdale thi đấu xuất thần ở mùa 2022/23 và có tên trong Đội hình tiêu biểu của PFA, vậy mà Arteta vẫn ký hợp đồng với Raya và, bất chấp chỉ trích dữ dội, dần dần đẩy người đồng hương Tây Ban Nha lên số một — một quyết định giờ đây đã được chứng minh là hoàn toàn đúng đắn.

Xét trên tiêu chí “chúng ta”, ông nhìn thấy ở Raya thứ gì đó nâng tầm toàn đội theo cách tài năng đơn thuần của Ramsdale không thể làm được.