Budapest sẵn sàng cho đêm Champions League và câu chuyện bóng đá Hungary 15 năm

Budapest sẽ trở thành tâm điểm của bóng đá châu Âu khi chung kết Champions League giữa Arsenal và PSG đổ bộ về đây. Nhưng đằng sau ánh đèn sân khấu ấy là một hành trình dài mười lăm năm Hungary tái thiết toàn bộ bộ mặt môn thể thao vua, từ đống đổ nát đến những công trình hiện đại bậc nhất lục địa.

Năm 2010, khi Viktor Orban quay lại ghế thủ tướng, bóng đá Hungary gần như chết lâm sàng. Sân bãi xuống cấp. Câu lạc bộ thiếu tiền trầm trọng. Đội tuyển quốc gia vắng bóng ở mọi giải lớn suốt nhiều thập kỷ. Orban nhìn thấy cơ hội — cả về văn hóa lẫn chính trị — từ môn thể thao này. Và ông bắt tay vào làm.

Hàng tỷ đồng tiền ngân sách chảy vào hệ thống. Sân vận động mới mọc lên khắp nước. Học viện đào tạo được nâng cấp. Các câu lạc bộ suddenly vận hành chuyên nghiệp hơn hẳn thời trước. Ít nhất, đó là những gì mắt thường nhìn thấy.

Puskas Akademia FC ở Felcsut — ngôi làng quê hương Orban — là ví dụ rõ nét nhất. Sân vận động của học viện chứa nhiều khán giả hơn tổng dân số cả làng, khiến nó vừa thành kỳ quan, vừa thành miếng mồi cho giới chỉ trích. Gaal từ NB1.hu nhận xét: “Bóng đá luôn là chủ đề cá nhân lớn nhất của Orban. Năm 2010, ông thắng bầu cử với khoảng cách quá lớn đến mức gần như không có sức kháng cự nào đối với hệ thống ông xây dựng.”

Về mặt thành tích, những con số biết nói. Hungary liên tiếp dự ba kỳ Euro dưới thời huấn luyện viên Marco Rossi. Dominik Szoboszlai, Willi Orban, Roland Sallai — những cái tên Hungary giờ đã xuất hiện ở các giải VĐQG hàng đầu châu Âu. Ferencvaros (“Fradi”) liên tục góp mặt tại đấu trường châu Âu, dù khoảng cách giữa Fradi và phần còn lại của giải vô địch quốc gia vẫn là một hố sâu không dễ lấp.

Nhưng tranh luận tại Hungary không nằm ở việc bóng đá có cải thiện hay không. Mà là: mức độ cải thiện có xứng đáng với số tiền bỏ ra không?

Một nguồn tin ẩn danh trong làng bóng đá Hungary chỉ ra điểm yếu: Puskas Akademia, dù được rót tiền khổng lồ, lại sản xuất rất ít cầu thủ nội đẳng cấp cao và phụ thuộc nặng vào ngoại binh. Trường hợp Viktor Vitalyos — bị học viện thải loại rồi sau đó tỏa sáng ở Sparta Prague — chỉ là một trong nhiều câu chuyện tương tự. “Xét trên tổng tiền đã chi, đây chưa phải là một câu chuyện thành công,” vị này khẳng định.

Điều mà hầu hết mọi người — kể cả người chỉ trích — đều đồng thuận: Puskas Arena là một ngoại lệ.

Xây bằng tiền nhà nước, từng gây bão tranh cãi về chi phí, sân vận động quốc gia giờ đã chứng tỏ giá trị. Nơi đây từng đăng cai UEFA Super Cup, chung kết Europa League, nhiều trận Euro, và giờ là chung kết Champions League. “Tôi từng đến đây cả với tư cách nhà báo lẫn cổ động viên. Mỗi lần đều tuyệt vời,” Gaal nói. Nguồn tin ẩn danh cũng thừa nhận: “Hungary cần một cơ sở vật chất như thế này. Sân luôn kín khán giả cho trận đội tuyển và sự kiện quốc tế.”

Chỉ trích thực sự, theo ông, hướng vào hàng chục sân nhỏ hơn xây tràn lan khắp nước — phần lớn đang chật vật về tài chính.

Với trận chung kết sắp tới, Budapest đang sẵn sàng. Lễ hội người hâm mộ tại Quảng trường Anh hùng đã đông nghịt cổ động viên từ ngày Thứ Năm. “Budapest và Puskas Arena hoàn toàn đạt chuẩn Champions League. Người hâm mộ đến từ nơi khác sẽ có trải nghiệm tuyệt vời,” Gaal nói.

Có một chi tiết trớ trêu: Orban — kiến trúc sư của phần lớn dự án này — đã mất quyền lực ngay trước khi Budapest được chứng kiến sự kiện lớn nhất lịch sử thể thao nước nhà. Peter Magyar, chính trị gia đối lập, vừa đánh bại Orban trong cuộc bầu cử cách đây chưa đầy một tháng, hứa hẹn minh bạch hơn trong tài trợ thể thao nhưng vẫn cam kết ủng hộ bóng đá Hungary. Hướng đi dài hạn ra sao, vẫn là dấu chấm hỏi.

Dù chính trường xoay chiều thế nào, đêm chung kết Champions League tại Budapest vẫn là một cột mốc. Nó chứng minh bóng đá Hungary đã đi xa đến thế nào kể từ năm 2010 — và đặt ra câu hỏi về tương lai: liệu kỷ nguyên mới có duy trì được đà tiến này theo hướng bền vững hơn, hay những khoản đầu tư khổng lồ hôm nay chỉ là pháo hoa — rực sáng rồi tàn?

FAQ